Preventie
Het projectplan Preventie maakt onderdeel uit van het deeltransformatieplan Mentale gezondheid voor iedereen in Zuid-Limburg. Het richt zich op het structureel verankeren van mentale gezondheidspreventie in de regio. Preventie is één van de drie hoofdthema’s binnen het transformatieplan, naast het uniform instroommodel en ervaringsdeskundigheid.
Centraal staat een cultuuromslag van curatie naar preventie, waarbij mentale fitheid even belangrijk wordt geacht als fysieke fitheid. Door inwoners eerder te bereiken, hun zelfregie te versterken en de samenwerking tussen zorg en sociaal domein te verbeteren, wordt beoogd zorgvragen te voorkomen of uit te stellen, wachtlijsten te verkorten en de toegankelijkheid van de ggz duurzaam te verbeteren.
Centraal staat een cultuuromslag van curatie naar preventie, waarbij mentale fitheid even belangrijk wordt geacht als fysieke fitheid. Door inwoners eerder te bereiken, hun zelfregie te versterken en de samenwerking tussen zorg en sociaal domein te verbeteren, wordt beoogd zorgvragen te voorkomen of uit te stellen, wachtlijsten te verkorten en de toegankelijkheid van de ggz duurzaam te verbeteren.
Context & Visie
Het plan sluit aan bij de Zuid-Limburgse regionale visie op preventie en werkt vanuit een doorgaande preventielijn:
· universele en selectieve preventie,
· geïndiceerde preventie,
· zorggerelateerde preventie.
De inwoner staat centraal, met aandacht voor de verschillende lagen rondom de inwoner (sociale basis, sociaal domein, eerstelijnszorg en specialistische zorg). Een sterke sociale basis, waaronder bestaanszekerheid en leefbaarheid, wordt gezien als een essentiële randvoorwaarde voor mentaal welbevinden.
Succesvolle uitvoering vraagt om nauwe samenwerking tussen gemeenten, GGD, sociaal domein, huisartsen, POH-ggz en ggz-instellingen. Daarbij wordt zoveel mogelijk voortgebouwd op bestaand aanbod en lopende initiatieven, zoals het GALA-uitvoeringsplan Mentale Gezondheid, Werkplan Trendbreuk en Pluswijken.
· universele en selectieve preventie,
· geïndiceerde preventie,
· zorggerelateerde preventie.
De inwoner staat centraal, met aandacht voor de verschillende lagen rondom de inwoner (sociale basis, sociaal domein, eerstelijnszorg en specialistische zorg). Een sterke sociale basis, waaronder bestaanszekerheid en leefbaarheid, wordt gezien als een essentiële randvoorwaarde voor mentaal welbevinden.
Succesvolle uitvoering vraagt om nauwe samenwerking tussen gemeenten, GGD, sociaal domein, huisartsen, POH-ggz en ggz-instellingen. Daarbij wordt zoveel mogelijk voortgebouwd op bestaand aanbod en lopende initiatieven, zoals het GALA-uitvoeringsplan Mentale Gezondheid, Werkplan Trendbreuk en Pluswijken.
Doelgroep & Focus
De primaire focus van dit projectplan ligt op volwassen inwoners van Zuid-Limburg, met specifieke aandacht voor kwetsbare groepen en 65-plussers. Hoewel andere regionale plannen zich richten op jongeren en jongvolwassenen, zorgt dit plan voor samenhang en aansluiting binnen de totale preventiestructuur.
Vijf samenhangende interventies
Het preventieaanbod bestaat uit vijf onderling verbonden interventies die gezamenlijk een regionaal fundament vormen voor mentale gezondheidspreventie:
1. Regionale website mentale gezondheid Er wordt één centrale, digitale vindplek ontwikkeld met betrouwbare en toegankelijke informatie over mentale gezondheid. De website biedt:
o correcte en begrijpelijke informatie;
o vrij toegankelijke eHealth-modules;
o overzicht van regionaal en lokaal aanbod (zoals zelfhulpgroepen, inloopvoorzieningen, zelfregie- en herstelinitiatieven).
De website wordt ontwikkeld in co-creatie met inwoners en professionals en sluit waar mogelijk aan bij bestaande platforms (zoals In je bol voor jongeren). Een communicatiecampagne zorgt voor brede bekendheid onder inwoners en professionals.
2. Vrij toegankelijke eHealth-modules Inwoners met lichte of beginnende mentale klachten kunnen zelfstandig aan de slag met digitale modules over onder andere stress, piekeren, slaap en leefstijl. Deze modules:
o zijn laagdrempelig en vrij toegankelijk via de website;
o kunnen ook worden ingezet als onderdeel of aanvulling op een behandeltraject;
o sluiten aan bij bestaande platforms die al in gebruik zijn binnen zorg en sociaal domein.
Bij de keuze en implementatie van de modules wordt rekening gehouden met gebruiksvriendelijkheid, ondersteuning van de gebruiker en mogelijkheden voor monitoring.
3. Zelfregie- en herstelaanbod Preventie wordt nadrukkelijk verbonden met ervaringsdeskundigheid en herstel. Het bestaande zelfregie- en herstelaanbod (zoals zelfregiecentra en inloopvoorzieningen) wordt:
o zichtbaar en vindbaar gemaakt via de website;
o regionaal en subregionaal beter verbonden;
o afgestemd met andere thema’s binnen het transformatieplan.
Hierdoor ontstaat een laagdrempelig aanbod dat inwoners ondersteunt bij herstel en zelfregie, vaak nog vóórdat formele zorg nodig is.
4. Versterking samenwerking sociaal domein – POH-ggz – ggz Een sterke verbinding tussen zorg en sociaal domein is essentieel voor effectieve preventie. Door inzet van coördinatoren wordt gewerkt aan:
o betere afstemming en structurele samenwerking;
o het vergroten van bekendheid en benutting van bestaand sociaal aanbod;
o het stimuleren van ‘sociaal verwijzen’ (bijv. via Welzijn op Recept, Pluswijken).
Daarnaast wordt een routekaart sociaal domein ontwikkeld, die inzichtelijk maakt welke preventieve en ondersteunende mogelijkheden beschikbaar zijn voor professionals.
5. Wachtlijst leefstijl Voor cliënten die op de wachtlijst staan voor de ggz wordt leefstijlcoaching ingezet. Leefstijlcoaches ondersteunen hen op thema’s als dagstructuur en ritme, slaap, ontspanning of middelengebruik.
Dit draagt bij aan een betere kwaliteit van leven, vermindering van zorgdruk en mogelijk kortere wachtlijsten. Leefstijlcoaching wordt daarnaast gestimuleerd als onderdeel van behandeltrajecten binnen de ggz en als preventieve interventie in het sociaal domein.
1. Regionale website mentale gezondheid Er wordt één centrale, digitale vindplek ontwikkeld met betrouwbare en toegankelijke informatie over mentale gezondheid. De website biedt:
o correcte en begrijpelijke informatie;
o vrij toegankelijke eHealth-modules;
o overzicht van regionaal en lokaal aanbod (zoals zelfhulpgroepen, inloopvoorzieningen, zelfregie- en herstelinitiatieven).
De website wordt ontwikkeld in co-creatie met inwoners en professionals en sluit waar mogelijk aan bij bestaande platforms (zoals In je bol voor jongeren). Een communicatiecampagne zorgt voor brede bekendheid onder inwoners en professionals.
2. Vrij toegankelijke eHealth-modules Inwoners met lichte of beginnende mentale klachten kunnen zelfstandig aan de slag met digitale modules over onder andere stress, piekeren, slaap en leefstijl. Deze modules:
o zijn laagdrempelig en vrij toegankelijk via de website;
o kunnen ook worden ingezet als onderdeel of aanvulling op een behandeltraject;
o sluiten aan bij bestaande platforms die al in gebruik zijn binnen zorg en sociaal domein.
Bij de keuze en implementatie van de modules wordt rekening gehouden met gebruiksvriendelijkheid, ondersteuning van de gebruiker en mogelijkheden voor monitoring.
3. Zelfregie- en herstelaanbod Preventie wordt nadrukkelijk verbonden met ervaringsdeskundigheid en herstel. Het bestaande zelfregie- en herstelaanbod (zoals zelfregiecentra en inloopvoorzieningen) wordt:
o zichtbaar en vindbaar gemaakt via de website;
o regionaal en subregionaal beter verbonden;
o afgestemd met andere thema’s binnen het transformatieplan.
Hierdoor ontstaat een laagdrempelig aanbod dat inwoners ondersteunt bij herstel en zelfregie, vaak nog vóórdat formele zorg nodig is.
4. Versterking samenwerking sociaal domein – POH-ggz – ggz Een sterke verbinding tussen zorg en sociaal domein is essentieel voor effectieve preventie. Door inzet van coördinatoren wordt gewerkt aan:
o betere afstemming en structurele samenwerking;
o het vergroten van bekendheid en benutting van bestaand sociaal aanbod;
o het stimuleren van ‘sociaal verwijzen’ (bijv. via Welzijn op Recept, Pluswijken).
Daarnaast wordt een routekaart sociaal domein ontwikkeld, die inzichtelijk maakt welke preventieve en ondersteunende mogelijkheden beschikbaar zijn voor professionals.
5. Wachtlijst leefstijl Voor cliënten die op de wachtlijst staan voor de ggz wordt leefstijlcoaching ingezet. Leefstijlcoaches ondersteunen hen op thema’s als dagstructuur en ritme, slaap, ontspanning of middelengebruik.
Dit draagt bij aan een betere kwaliteit van leven, vermindering van zorgdruk en mogelijk kortere wachtlijsten. Leefstijlcoaching wordt daarnaast gestimuleerd als onderdeel van behandeltrajecten binnen de ggz en als preventieve interventie in het sociaal domein.
Monitoring & Mijlpalen
Voor het thema preventie zijn duidelijke PPI’s en KPI’s vastgesteld, waaronder:
· bezoekersaantallen van de website,
· gebruik van eHealth-modules,
· deelname aan wachtlijst leefstijl.
Deze indicatoren geven inzicht in bereik en gebruik van het preventieaanbod en zijn gekoppeld aan financiering. Daarnaast wordt op langere termijn gekeken naar effecten op ggz-wachtlijsten en mentale gezondheid van inwoners, in samenhang met het bredere transformatieplan.
· bezoekersaantallen van de website,
· gebruik van eHealth-modules,
· deelname aan wachtlijst leefstijl.
Deze indicatoren geven inzicht in bereik en gebruik van het preventieaanbod en zijn gekoppeld aan financiering. Daarnaast wordt op langere termijn gekeken naar effecten op ggz-wachtlijsten en mentale gezondheid van inwoners, in samenhang met het bredere transformatieplan.
Organisatie & Uitvoering
De uitvoering vindt plaats via een projectgroep met een projectleider preventie en verschillende coördinatoren (o.a. sociaal domein en leefstijl). Er is structurele afstemming met andere projectleiders en ketenpartners. Bestuurlijke borging vindt plaats via klankbordgroepen en bestuurlijke tafels.
Burgerparticipatie speelt een belangrijke rol: inwoners worden actief betrokken bij de ontwikkeling en bijsturing van de interventies, zodat het aanbod aansluit bij hun behoeften en beleving.
Burgerparticipatie speelt een belangrijke rol: inwoners worden actief betrokken bij de ontwikkeling en bijsturing van de interventies, zodat het aanbod aansluit bij hun behoeften en beleving.